Çocuğunuz Okulda Yaşadıklarını Anlatmıyorsa Ne Yapmalısınız?
- “Bugün okul nasıldı?” “İyi.” “Ne yaptınız?” “Hiçbir şey.” Tanıdık geldi mi? Eğer çocuğum okulda yaşadıklarını anlatmıyor diye düşünüyorsanız, yalnız değilsiniz. Çocuğunuz okuldan geldiğinde çantasını bir kenara bırakıp odasına geçiyor, gününün nasıl geçtiğini sorduğunuzda birkaç kelimeyle cevap veriyor olabilir. Hatta bazen ne kadar merak ederseniz edin, sohbeti bir türlü başlatamıyor olabilirsiniz. Peki gerçekten anlatmak istemediği için mi susuyor? Yoksa ona sorduğumuz sorular mı konuşmayı zorlaştırıyor? Bu yazımızda gelin birlikte inceleyelim.
- Çocuğunuz okulda yaşadıklarını neden anlatmıyor?
- Öncelikle şunu bilmek rahatlatıcı olabilir: Çocuğum okulda yaşadıklarını neden anlatmıyor? sorusunun tek bir cevabı yok. Çocuğunuz okuldan geldiğinde yorgun, aç veya gün boyunca yaşadığı yoğun deneyimlerden sonra biraz kendi başına kalmaya ihtiyaç duyuyor olabilir. Üstelik “Bugün okul nasıldı?” sorusu bize oldukça basit gelse de çocuğunuz için bütün bir günü özetlemesini isteyen oldukça geniş bir soru. Bu soruyu sorduğunuzda, çocuğunuzdan saatler boyunca yaşadığı dersleri, arkadaşlıkları, oyunları ve duyguları tek bir cevapta toparlamasını istiyor olabilirsiniz. Bir de büyüdükçe çocuğunuzun okul hayatı kendi özel alanının bir parçası haline gelebilir. Her şeyi sizinle paylaşmak istememesi, sizinle arasına mesafe koyduğu anlamına gelmeyebilir. Yani çocuğunuz okulda ne yaptığını anlatmıyor diye hemen “Benden bir şey saklıyor” diye düşünmek yerine, önce onun iletişim kurma biçimine bakmak iyi bir başlangıç olabilir.
- “Bugün okulda ne yaptın?” yerine ne sorabilirsiniz?
- Bazen sohbetin kapısını açan şey, daha fazla soru sormak değil, daha doğru soruyu sormaktır. Örneğin:
- “Bugün seni en çok güldüren şey neydi?”
- “Teneffüste kiminle oynadın?”
- “Bugün okulda en kolay gelen şey neydi?”
- “Bugün seni şaşırtan bir şey oldu mu?”
- “Bugünün en güzel kısmı neydi?”
- “Bugün biraz canını sıkan bir şey oldu mu?”
- Gördüğünüz gibi sorular daha küçük ve daha somut. Çocuğunuzun “İyi.” deyip geçmesi yerine, belirli bir anı hatırlamasını kolaylaştırıyorsunuz. Genel sorular yerine daha spesifik ve açık uçlu sorular sohbeti başlatmayı kolaylaştırabilir.
- Okuldan gelir gelmez hemen soru sormayın
- Burada küçük ama önemli bir ayrıntı var: Çocuğunuz okuldan eve gelir gelmez onu sorularla karşılamayın. Bir düşünün; siz uzun ve yorucu bir günün ardından eve geldiğinizde birinin peş peşe “Ne oldu? Ne yaptınız? İşler nasıl gitti?” diye sorması hoşunuza gider miydi? Çocuğunuzun da önce biraz dinlenmeye, yemek yemeye veya oyun oynamaya ihtiyacı olabilir. Bu konuda yapılan araştırmalar, okuldan sonra çocuğa hemen çok sayıda soru yöneltmek yerine eve geçiş için biraz zaman tanınmasını öneriyor. Sohbet için yemek hazırlarken, yürürken veya birlikte başka bir şey yaparken daha doğal anlar yaratılabileceğini belirtiyor. Çocuğunuz ne zaman daha rahat konuşuyorsa, sizin için de en güzel sohbet zamanı o olabilir.
- Çocuğunuzun anlatması için zorlamayın
- “Anlat bakalım.” “Okulda bir şey mi oldu?” Bu cümleler kaygınızdan doğuyor olabilir. Çünkü ebeveyn olarak çocuğunuzun gününü, arkadaşlarını, öğretmenini ve okulda kendini nasıl hissettiğini bilmek istiyorsunuz. Ama bazen iyi niyetle sorduğumuz çok fazla soru, çocuğunuzun daha da kapanmasına neden olabilir. Çocuğunuz bir şey anlatmaya başladığında hemen çözüm üretmek yerine önce dinlemeyi deneyin. “Sonra ne oldu?” “Sen o sırada ne hissettin?” “Bunu duyunca şaşırmış olmalısın.” gibi cümleler, anlattığı şeyin sizin için önemli olduğunu hissettirebilir. Burada amaç bir çocuğun kendini ifade etmesi için onu konuşturmak değil; konuşmak istediğinde yanında olduğunuzu hissettirmek. Çünkü çocuğunuzun ihtiyacı her zaman bir çözüm değil. Bazen sadece “Beni dinleyen biri var.” duygusu olabilir.
- Çocuğunuz okulda yaşadıklarını anlatmıyorsa günlük küçük sohbetler deneyin
- Sohbet etmek için her gün büyük bir konuşma yapmanıza gerek yok. Hatta bazen küçük sohbetler daha işe yarayabilir. Örneğin akşam yemeğinde herkes gününden bir şey paylaşabilir: “Bugün benim başıma şu geldi…” Sonra çocuğunuza: “Senin gününden aklında kalan bir şey var mı?” diyebilirsiniz. Böylece sohbet bir sorguya dönüşmez. Siz de kendi gününüzden bahsederek model olursunuz. Birlikte yapılan günlük aktiviteler de bunun için güzel fırsatlar yaratabilir. Çocukların bazı durumlarda doğrudan göz göze konuşmak yerine bir aktivite sırasında kendilerini daha rahat ifade edebildiğini biliyor muydunuz? Belki mutfakta birlikte kurabiye yaparken hiç beklemediğiniz bir anda “Anne, bugün…” diye başlayan bir cümle duyarsınız. İşte o an, bütün gün beklediğiniz sohbet olabilir.
- Çocuğum okulda yaşadıklarını anlatmıyor, ne yapmalıyım?
- Eğer çocuğum okulda yaşadıklarını anlatmıyor ne yapmalıyım diye düşünüyorsanız, ilk adım daha fazla soru sormak olmayabilir. Önce şu küçük değişiklikleri deneyebilirsiniz:
- Zaman tanıyın. Okuldan gelir gelmez konuşmak istemeyebilir.
- Sorularınızı küçültün. “Okul nasıldı?” yerine günün belirli bir bölümünü sorun.
- Dinlemeye odaklanın. Anlattığı şeyi hemen düzeltmek veya çözmek yerine önce dinleyin.
- Birlikte bir şey yapın. Oyun, yürüyüş, yemek hazırlama gibi anlar sohbet için doğal fırsatlar yaratabilir.
- Anlatmadığında da yanında olduğunuzu gösterin. “Şimdi konuşmak istemiyorsan sorun değil. İstersen sonra anlatabilirsin.” demek önemli bir mesajdır. Çünkü amaç çocuğunuzdan her gün okul raporu almak değil. Amaç, “Ne yaşarsam yaşayayım anneme/babama anlatabilirim.” duygusunu oluşturmak.
- Çocuğunuzun okulda yaşadıklarını anlatmaması ne zaman dikkat gerektirir?
- Her suskunluk bir problem anlamına gelmez. Bazı günler çocuğunuzun anlatacak çok şeyi olabilir, bazı günler ise yalnızca eve gelip dinlenmek isteyebilir. Bu değişkenlik oldukça doğal olabilir. Ancak çocuğum okulda yaşadıklarını anlatmıyor bu normal mi diye düşünmenize neden olan durum uzun süre devam ediyorsa ve buna başka belirgin değişiklikler eşlik ediyorsa biraz daha yakından bakmak iyi olabilir. Örneğin çocuğunuzun okula gitmek istememesi, belirgin bir kaygı göstermesi, arkadaş ilişkilerinde ciddi değişiklikler yaşaması, daha önce keyif aldığı şeylerden uzaklaşması veya okul performansında belirgin bir değişiklik görülmesi gibi durumlarda öğretmeniyle ve rehberlik servisiyle iletişim kurabilirsiniz. Öğretmeniyle kuracağınız düzenli iletişim, okul ortamındaki deneyimleri hakkında size farklı bir pencere açabilir.
- Çocuğunuzun her gün okulda yaşadığı her şeyi size anlatmasını beklemek yerine, ona “İstediğin zaman bana anlatabilirsin, ben seni dinlemek için buradayım.” duygusunu vermek çok daha kıymetli. Bazen bir soru karşısında sessiz kalabilir, bazen sadece gününün küçük bir bölümünü paylaşabilir. Önemli olan, o küçük paylaşımları acele etmeden dinlemek ve çocuğunuzun anlattıklarına gerçekten alan açmak. Çünkü güven, büyük konuşmalarla değil; gün içinde kurulan o küçük, samimi anlarla oluşuyor. Belki bugün yalnızca “Teneffüste arkadaşlarımla oynadım.” diyecek. Siz yine de dinleyin. Çünkü o küçücük cümle, yarın anlatacağı çok daha büyük şeylerin başlangıcı olabilir.
- Yazar: Uzm. Çocuk Gelişimci Deniz Kaplan
- Kaynakça
- Raising Children Network, Talking about school with kids and teens.
- Raising Children Network, Connecting with your child: 5–8 years.
- Child Mind Institute, Top 5 Questions for Parents to Ask Kids.
- Child Mind Institute, Keeping Kids Engaged in Remote Learning.
- Çarşamba 23 Eyl 2026
E-bültene üye olun, e-posta ile
her hafta yeni blog yazıları okuyun.
'Paylaş'a tıklayarak kampanya ve bildirimlerden haberdar olmak için Aydınlatma Metni kapsamında elektronik ileti almak istediğinizi onaylıyorsunuz.
