Hipokid : Çocuğunuzun ilgi alanı, yaş grubu, tercih ettiğiniz lokasyon gibi kriterlere göre tam size uygun aktiviteleri keşfedeceğiniz harika bir platform.

Duyusal gelişim, çocuğunuzun dünyayı dokunarak, görerek, işiterek ve hareket ederek tanıma biçimidir. Günlük yaşamda karşılaştığı her deneyim, onun için küçük ama çok değerli bir alıştırma gibidir. Hiç “Duyusal gelişiminde bir zorlanma var mı?” diye düşündünüz mü? Eğer çocuğunuz bazı dokulara karşı aşırı tepki veriyor ya da günlük aktivitelerde belirgin şekilde zorlanıyorsa, bir uzmana danışmak faydalı olabilir. Aslında size sıradan gelen bazı davranışlar da bu sürecin parçasıdır: yere basarken dikkatli adımlar atması, bir kumaşın dokusuna tekrar tekrar dokunmak istemesi ya da mutfak masasında çıkardığı seslerle uzun süre oynaması… Bunların hepsi duyusal gelişimin küçük ama önemli ipuçlarıdır. Peki duyusal gelişim neden bu kadar önemlidir ve bunu evde basit yollarla nasıl destekleyebilirsiniz? Gelin birlikte bakalım.

Duyusal Gelişim Nedir?
Duyusal gelişim, çocuğunuzun çevresinden gelen bilgileri alıp anlamlandırma yeteneğidir. Dokunma, görme, işitme, koku ve tat gibi duyuların yanı sıra denge ve hareket duyguları da buna dahildir. Çocuğunuz, duyusal dünyasını ne kadar iyi anlamlandırırsa çevresine o kadar güvenle ve merakla yaklaşır. Araştırmalar, duyusal gelişimin erken yaşta desteklenmesinin hem öğrenme hem de sosyal iletişim becerilerini olumlu yönde etkilediğini gösteriyor. Yani sadece “oyun” gibi görünen aktiviteler aslında çocuğunuzun duyusal gelişimine büyük katkılar sağlıyor.

Evde Duyusal Desteğe Neden İhtiyaç Var?
Evde duyusal desteğe ihtiyaç olmasının temel nedeni, çocuğunuzun çevresini duyuları aracılığıyla tanımasıdır. Dokunduğu bir oyuncak, yürüdüğü bir zemin, duyduğu bir ses ya da aldığı bir koku onun için sıradan bir detay değil; öğrenme sürecinin bir parçasıdır. Bu dokunsal uyaranlar ne kadar düzenli ve çeşitli olursa, çocuğunuz çevresini o kadar rahat anlamlandırır. Ev ortamı ise bu öğrenmenin en güvenli ve doğal alanıdır. Günlük hayatın içinde yapılan küçük dokunuşlar, birlikte oynanan basit oyunlar ve hareketli anlar çocuğunuzun duyularını besler. Evde kurduğunuz rutinler, duyusal gelişim için güçlü bir destek olabilir.

Evde Duyusal Gelişimi Desteklemenin 7 Pratik Yolu
1. Dokunarak Keşfetme Oyunları
Yumuşak, pürüzlü, kabarık, sert… Farklı yüzeylerle oyun oynamak beynin duyusal bağlantılarını güçlendirir. Bir kutuyu farklı dokularla doldurup içindekileri tahmin etmesini isteyebilirsiniz.
2. Duvar Boyama ve Parmak Boyası
Parmak boyalarıyla büyük duvar kağıtları üzerine resim yapmak, hem motor beceriyi hem de dokunma duyusunu destekler. Bu sırada yanında olmak ve onunla sohbet etmek etkisini daha da artırır.

3. Hareket ve Denge Oyunları
Yastıklardan küçük parkurlar kurmak, yerde yuvarlanmak ya da birlikte zıplamak, çocuğunuzun bedenini tanımasına yardımcı olur. Bu tür oyunlar, vücut farkındalığını ve denge becerisini destekler.

4. Mutfakta Küçük Görevler
Hamur yoğurmak, meyve yıkamak ya da kaşıkla karıştırmak gibi basit işler hem dokunsal duyuyu hem de küçük kas gelişimini geliştirir. Üstelik birlikte yapılan bu işler, çocuğunuz için keyifli bir öğrenme alanına dönüşür.

5. Koku ve Tat Keşfi
Farklı meyveleri koklamak, baharatları tanımak ya da gözleri kapalıyken küçük tatlar denemek, koku ve tat duyusunu geliştirir. “Bu sana neyi hatırlattı?” gibi sorularla sohbeti derinleştirebilirsiniz.

6. Su Oyunları
Büyük bir kapta oyuncak yıkamak, bardaklarla su aktarmak ya da sünger sıkmak hem rahatlatıcıdır hem de dokunsal farkındalığı artırır. Su ile oynamak birçok çocuk için doğal bir duyusal düzenleyicidir.

Evde Desteklerken Nelere Dikkat Etmelisiniz?
Evde duyusal gelişimi desteklerken en önemli nokta, her çocuğun kendine özgü bir dünyası olduğunu unutmamaktır. Çocuğunuzu gözlemlemek, tepkilerini anlamaya çalışmak ve onu olduğu hâliyle kabul etmek büyük önem taşır. Süreç boyunca verdiğiniz pozitif geri bildirimler, çocuğunuzun kendine güvenini artırır ve denemeye istekli olmasını sağlar. Aktivitelere kısa sürelerle başlamak ve zamanla süresini ya da yoğunluğunu artırmak, hem onun uyum sağlamasına yardımcı olur hem de süreci keyifli kılar. Duyusal gelişim, her çocuğun dünyayı anlama biçimini güçlendirir. Birlikte yaptığınız basit oyunlar, sohbetler ve paylaşımlar çocuğunuzun beyninde kalıcı etkiler bırakır. Unutmayın; her dokunuş, ses veya ritim aslında bir öğrenme fırsatıdır.

Eğer evde yaptığınız çalışmaları daha yapılandırılmış ve profesyonel bir ortamda desteklemek isterseniz, Hipokid’de yer alan Duyularımızı Keşfediyoruz/ Çocuk - Ebeveyn Atölyesi sizin için güzel bir seçenek olabilir. Çocuklar burada dokunma, hareket, denge, ses ve görsel uyaranlarla hazırlanmış özel etkinliklerle duyularını keşfederken, ebeveynler de bu süreci yakından gözlemleme fırsatı bulur. Evde desteklediğiniz duyusal deneyimleri, uzman eşliğinde zenginleştirmek çocuğunuzun gelişimine güçlü bir katkı sağlar. Atölye hakkında detaylı billgi ve kayıt için tıklayın!

Yazar: Uzm. Çocuk Gelişimci Deniz Kaplan
Kaynakça
Ergüner-Tekinalp, B. (2016). Çocukta Duyusal Gelişim.
Özyürek, A. (2019). Çocuk Psikolojisi ve Duyusal Dünya.
Ayres, A. J. (2005). Sensory Integration and the Child.
Schaaf, R. C. & Mailloux, Z. (2015). Clinician’s Guide for Implementing Ayres Sensory Integration.
American Occupational Therapy Association (AOTA). Sensory Integration Fact Sheets.