Hipokid : Çocuğunuzun ilgi alanı, yaş grubu, tercih ettiğiniz lokasyon gibi kriterlere göre tam size uygun aktiviteleri keşfedeceğiniz harika bir platform.

Son zamanlarda çocuğunuzla konuşurken eskisi kadar kolay anlaşamadığınızı hissediyor musunuz? Ergenlik, çocuğunuzun hem kendini tanımaya çalıştığı hem de dünyayla yeni bir ilişki kurduğu özel bir dönemdir. Bu dönemde yaşanan değişimler yalnızca fiziksel değildir; düşünceler, duygular ve beklentiler de hızla dönüşür. Pek çok ebeveyn, bu süreçte çocuğuyla arasına görünmez bir mesafe girdiğini fark eder. Oysa çoğu zaman kopan şey bağ değil, iletişim biçimidir. İletişim değiştiğinde ilişkiyi korumak da yeni yollar gerektirir. Bu yazımızda, ergenlik döneminde aile içi iletişimi geliştirmenin yollarını gelin birlikte inceleyelim.

Ergenlikte İletişim Neden Zorlaşır?
Araştırmalar, ergenlik döneminde ebeveyn-çocuk iletişiminin nicelik olarak azaldığını, ancak bu durumun mutlaka bağın zayıfladığı anlamına gelmediğini göstermektedir. Beyin gelişimi bu dönemde özellikle duygularla ilgili alanlarda hızlı değişir. Bu da çocuğunuzun tepkilerini daha yoğun, daha ani ve bazen size uzak görünen bir hale getirebilir. Kimlik geliştirme süreciyle birlikte kendi sınırlarını çizme isteği artar. Bu istek çoğu zaman sessizlik, odasına kapanma ya da kısa cevaplar olarak karşınıza çıkar.

Dinlenmek Tavsiye Vermekten Daha Önemli Olabilir
Çocuğunuz konuştuğunda hemen çözüm üretmek ya da doğruyu göstermek istemeniz çok doğaldır. Ancak yapılan çalışmalar, ergenlerin en çok ihtiyaç duyduğu şeyin tavsiye değil, anlaşılma duygusu olduğunu göstermektedir. Kendini ifade ettiğinde yargılanmadığını hisseden gençler, zamanla daha açık hale gelir. Duygularının kabul edildiğini görmek, güven ilişkisini güçlendirir. Bu nedenle bazen yapabileceğiniz en güçlü şey, susup gerçekten dinlemek ve onun duygusunu küçültmeden yanında kalmaktır. İletişimi güçlendiren şey, mükemmel cümleler kurmak değil, duyguyu ciddiye almaktır.

Eleştiri Yerine Onu Anladığınızı Gösterin
Ergenlikte iletişimi zorlaştıran en önemli etkenlerden biri eleştirel dildir. Sürekli düzeltildiğini hisseden bir genç, zamanla iç dünyasını saklamayı öğrenir. Çocuğunuzun davranışını sadece sonuç üzerinden değil, arkasındaki ihtiyacı düşünerek ele almak iletişimi yumuşatır. Örneğin, “Yine telefonla uğraşıyorsun, ders çalışmıyorsun” demek yerine, “Bugün ders çalışmak senin için zor mu geldi?” diye sormak, savunma yerine anlatma isteği doğurur.

Günlük Hayatta Bağ Kurmanın Küçük Yollarını Keşfedin
Aynı odada sessizce vakit geçirmek, birlikte yürüyüş yapmak, ortak bir diziyi izlemek ya da mutfakta yan yana durmak da bağ kurmanın yollarıdır. Araştırmalar, ortak zaman geçiren ailelerde gençlerin kendini daha güvende hissettiğini göstermektedir. Bu zamanların uzun ya da özel planlanmış olması gerekmez. Asıl önemli olan, bu anlarda telefonlardan uzak, gerçekten birbirine dönük olmaktır. Çocuğunuz için bu küçük anlar, “benimle ilgileniliyor” duygusunun en sade halidir.

Ebeveyn Olarak Kendi Duygunuzun Farkında Olun
İletişim sadece çocuğunuzun davranışıyla ilgili değildir; sizin nasıl hissettiğiniz de bu süreci etkiler. Yorgun, kaygılı ya da sabırsız olduğunuzda iletişim tonu ister istemez sertleşir. Yapılan çalışmalar, ebeveynin duygusal düzenleme becerisinin ergenin davranışlarını doğrudan etkilediğini ortaya koymaktadır. Kendi duygunuzu fark edebilmek,çocuğunuzla aranızdaki ilişkiyi korur.

Sınırları Birlikte Konuşarak Belirleyin
Ergenlikte çatışmaların büyük kısmı kurallar üzerinden yaşanır. Ancak sınırların tek taraflı konması, gençte kontrol ediliyor hissi yaratır. Bunun yerine bazı kuralları birlikte konuşmak, onun sürece dahil olduğunu hissetmesini sağlar. Örneğin ekran süresi, eve dönüş saati ya da sorumluluklarla ilgili kararlar alınırken birlikte işbirliği yapabilirsiniz. Kendi sınırlarına katkı sunan bir genç, kurallara uymayı zorunluluk değil, anlaşmanın parçası olarak görür. Bu da iletişimi güçlendirirken güç savaşlarını azaltır. Zaman zaman bu sınırları yeniden gözden geçirmek, onun büyüdüğünü fark ettiğinizi de gösterir. Böylece sınırlar sadece kısıtlayan değil, ilişkiyi düzenleyen bir araç haline gelir.

Ergenlik döneminde iletişim kurmak bazen sabır, bazen esneklik, bazen de sessiz olma becerisi ister. Çocuğunuzun bu dönemi yalnız atlatmaması, onu düzeltmenizden çok yanında durmanızla mümkündür. İlişkiyi korumak, mükemmel ebeveyn olmak değil; ulaşılabilir bir ebeveyn olmaktır. İletişim güçlendikçe sorunlar küçülür, bağ derinleşir ve aile içinde güven yeniden inşa edilir.

Ergenlik, ebeveynlikte en çok soru işareti bırakan dönemlerden biridir. Çocuğunuzla aranızdaki dili güçlendirmek ve çatışmaları daha yapıcı hale getirmek için bazen dışarıdan bir bakış iyi gelebilir. Hipokid.com’daki “Çözüm Odaklı Yaklaşımla Etkili Ergen Ebeveynliği” atölyesi, bu konuda ebeveynlere yol arkadaşlığı etmeyi hedefliyor. Atölye hakkında detaylı bilgi ve kayıt için tıklayın!

Kaynakça
Selçuk, Z. & Şirin, S. (2019). Ergenlik Döneminde Aile İlişkileri. Pegem Akademi.
Kuzgun, Y. (2018). Aile İçi İletişim ve Gençlik. Nobel Yayıncılık.