Hipokid : Çocuğunuzun ilgi alanı, yaş grubu, tercih ettiğiniz lokasyon gibi kriterlere göre tam size uygun aktiviteleri keşfedeceğiniz harika bir platform.

Tatilden Okula Dönüş Nasıl Kolaylaşır?

Sabah alarm çaldı, çocuğunuz yataktan kalkmak istemiyor, siz de “daha dün tatildeydik” diye iç geçiriyorsanız yalnız değilsiniz. Tatilden okula dönüş, çocuklar kadar ebeveynler için de zorlayıcı bir geçiştir. Tatil boyunca gevşeyen kurallar, değişen uyku saatleri ve artan ekran süresi, okul düzenine yeniden uyum sağlamayı zorlaştırabilir. Üstelik bu durum “isteksizlik” ya da “şımarıklık” değil, biyolojik ve duygusal bir uyum sürecidir. Araştırmalar, uzun tatillerden sonra çocukların dikkat ve motivasyonunun geçici olarak düşebileceğini gösteriyor. Özellikle uyku düzenindeki kaymaların öğrenme ve duygu durumunu doğrudan etkilediği biliniyor. Yani çocuğunuz zorlanıyorsa, bu onun bir sorunu değil; bir geçiş dönemi yaşadığının işareti olabilir. Peki bu süreci daha yumuşak hale getirmek mümkün mü? Evet, hem de küçük adımlarla.

Tatilden Sonra Çocuklar Neden Zorlanır?
Tatilden sonra çocukların en çok zorlandığı alanlardan biri uyku düzenidir. Geç yatıp geç kalkmaya alışan beden, sabah erken kalkmaya direnç gösterir. Uyku süresinin kısalması ya da düzensizleşmesi ise dikkat süresini, öğrenmeyi ve duygu düzenleme becerilerini olumsuz etkileyebilir. Bu yüzden sabahları yaşanan isteksizlik çoğu zaman tembellik değil, biyolojik bir tepkidir.

Tatilde “biraz daha serbest” olan kuralların okul dönemiyle birlikte yeniden netleşmesi de çocuk için zorlayıcı olabilir. Yatma saati, ekran süresi, ödev zamanı gibi sınırların yeniden çizilmesi, çocuğun dünyasında belirsizlik yaratır. Dün serbest olan bir şeyin bugün yasak olması, onun için kafa karıştırıcı bir durumdur.
Tatil sürecinde ekran kullanımının artması da uyum sürecini zorlaştıran önemli bir etkendir. Uzun süre ekrana maruz kalmak hem uykuya geçişi geciktirir hem de gerçek hayattaki uyaranlara odaklanmayı zorlaştırır. Bu nedenle okul başlayınca çocuğun dikkatini toplamakta zorlanması sık görülen bir durumdur. Tüm bunlara ek olarak okul motivasyonu da düşebilir. Özgürlükten sonra sorumluluğa geçmek herkes için zor olabilir. Çocuğunuzun “okula gitmek istemiyorum” demesi çoğu zaman okulu sevmediğinden değil, tatil modundan okul moduna geçmekte zorlandığındandır. Bu cümle, çoğu zaman bir uyum çabasının ifadesidir.

Okula Dönüşü Kolaylaştıran 5 Pratik Adım
1) Uyku Saatinde Kademeli Düzenleme Yapın
Uyku düzenini bir gecede değiştirmeye çalışmak çoğu zaman ters etki yapar ve çocuğun daha da huzursuz olmasına neden olabilir. Her gün uyku saatini 20–30 dakika erkene çekmek, bedenin yeniden ritim kazanmasına yardımcı olur. Yapılan araştırmalar, düzenli uyku saatlerinin dikkat, öğrenme ve duygusal denge üzerinde güçlü bir etkisi olduğunu gösteriyor. Bu süreçte hafta sonu bile saatleri çok dağıtmamaya çalışmak, geçişi daha yumuşak hale getirir.
2) Ekranı Kademeli Olarak Azaltın
Ekran süresini kademeli azaltmak daha çok işe yarar. Çocuğunuzun gününden birden ekranı çıkarmak, boşluk ve huzursuzluk yaratabilir. Bunun yerine ekranın yerine ne koyacağınızı birlikte planlayabilirsiniz. Akşam yürüyüşü, masa oyunu ya da kısa bir sohbet bile bu boşluğu doldurarak geçişi kolaylaştırır.
3) İlk Hafta Akademik Beklentiyi Düşürün
“Her şey hemen toparlansın” beklentisi hem sizde hem çocuğunuzda gerginlik yaratır. Tatilden sonra ilk günlerde dikkatin dağılması ve isteksizlik çok doğaldır. Bu yüzden ilk hafta asıl hedefin yüksek performans değil, rutine yeniden alışmak olması daha sağlıklıdır. Çocuğunuzun çabasını fark etmek, çok daha motive edici olabilir.
4) Rutinleri Birlikte Belirleyin
Akşam ödev saati, ekran süresi, yatış saati gibi konuları tek taraflı koymak yerine birlikte konuşmak, çocuğun sürece katılımını artırır. Kendi fikri sorulan çocuk, kurallara uymayı daha anlamlı bulur. Bu aynı zamanda onun sorumluluk duygusunu da güçlendirir. Sizce çocuğunuz kendi koyduğu kurala mı, başkasının koyduğu kurala mı daha kolay uyar?
5) Hareket ve Açık Hava Aktiviteleri Ekleyin
Fiziksel hareket, hem stresin azalmasına hem de dikkatin toparlanmasına yardımcı olur. Uzun süre kapalı ortamda kalan çocuklar, enerjilerini boşaltamadıkları için daha huzursuz olabilir. Okuldan sonra kısa bir yürüyüş ya da parkta geçirilen birkaç dakika bile günün gerginliğini yumuşatır. Bu küçük molalar, akşam ödevlerine başlamayı da kolaylaştırabilir.

Tatilden okula dönüş, hızlanmamız gereken bir yarış değil; birlikte uyumlanmamız gereken bir yolculuktur. Çocuğunuz zorlanıyorsa bu, yanlış yaptığınız anlamına gelmez; onun yeni düzene alışmaya çalıştığını gösterir. Küçük adımlar ve sabırlı bir tutum, bu süreci hem onun hem sizin için çok daha yumuşak hale getirir. Bazen yapılabilecek en güçlü şey, çocuğunuzun yaşadığı duyguyu görüp “zorlandığını fark ediyorum” diyebilmektir.

Yazar: Uzm. Çocuk Gelişimci Deniz Kaplan

Kaynakça
Domitrovich, C. E., Durlak, J. A., Staley, K. C., & Weissberg, R. P. (2017). Social-emotional competence: An essential factor for promoting positive adjustment and reducing risk in school children. Child Development
American Academy of Pediatrics. (2016). Media and young minds. Pediatrics