Hipokid : Çocuğunuzun ilgi alanı, yaş grubu, tercih ettiğiniz lokasyon gibi kriterlere göre tam size uygun aktiviteleri keşfedeceğiniz harika bir platform.

Ebeveynlerin en sık sorduğu sorulardan biri şu: “Çocuğum çok hareketli, acaba bu yüzden mi dikkatini toparlayamıyor?” Ya da tam tersi… “Biraz daha yerinde dursa daha mı iyi odaklanır?” Günlük hayatta sıkça gözlemlediğimiz bu durum, aslında yalnızca ev içi bir mesele değil; bilimsel araştırmaların da uzun süredir odağında olan bir konu. Gelin, bu soruların cevabına birlikte bakalım.

Hareket ve Dikkat Arasındaki İlişki
Uzun yıllar boyunca dikkat denildiğinde akla gelen ilk şey hareketsizlikti. Masada düzgün oturan, sessizce dinleyen, elleri kucağında olan bir çocuk “dikkatli” olarak kabul edildi. Oysa son yıllarda yapılan çalışmalar, bu bakış açısının her çocuk için geçerli olmadığını gösteriyor. Araştırmalar, hareketin beynin dikkatle ilişkili bölgelerini aktive ettiğini ve bazı çocuklarda odaklanmayı artırdığını ortaya koyuyor. Özellikle ilkokul çağındaki çocuklarda yapılan nörobilim temelli çalışmalar, fiziksel hareket sırasında beynin ön bölgesinde (yürütücü işlevlerden sorumlu alan) artan bir aktivite olduğunu gösteriyor. Yani çocuğunuz sallanarak, ayağını oynatarak ya da kısa hareket molaları vererek aslında beynini “uyanık” tutuyor olabilir.

Yerinde Duramayan Çocuğunuzun Bedeni Bir Şey Anlatıyor Olabilir
Çocuğunuz ders çalışırken yerinde duramıyor, sürekli bir şeylerle oynuyor ya da masadan kalkmak istiyorsa bunu hemen “dikkatsizlik” olarak etiketlemek çok kolay. Oysa bu hareketlerin altında farklı ihtiyaçlar yatabilir. Bazı çocuklar için hareket, duyusal bir düzenleyicidir. Vücutlarından gelen geri bildirim, onların kendilerini daha dengede hissetmelerini sağlar. Araştırmalar, proprioseptif ve vestibüler sistemin (yani vücut farkındalığı ve denge sisteminin) yeterince uyarılmadığı durumlarda çocuğun bilinçsizce hareket arayışına girdiğini gösteriyor. Bu noktada çocuğunuzun hareketi bir “engel” değil, bir “ipucu” olarak görmek çok daha sağlıklı olur.

Hareket Eden Çocuk Daha mı İyi Odaklanır?
Bu sorunun cevabı net bir “evet” ya da “hayır” değil. Çünkü her çocuğun sinir sistemi farklı çalışır. Ancak yapılan birçok araştırma, özellikle kısa süreli hareketin dikkat performansını artırdığını destekliyor. Örneğin sınıf içinde yapılan çalışmalarda, 10–15 dakikalık hareket molalarından sonra çocukların görev süresince daha uzun süre odaklanabildiği görülüyor. Ev ortamında da benzer bir durum geçerli. Çocuğunuzdan uzun süre masa başında oturmasını beklemek yerine, kısa hareket araları planlamak hem öğrenmeyi hem de motivasyonu artırabiliyor. Burada önemli olan kontrolsüz bir hareketlilik değil, düzenli ve amaçlı hareket.
Hareket Dikkati Ne Zaman Olumsuz Etkiler?
Elbette her hareket dikkat artırıcı değildir. Eğer çocuğunuzun hareketleri görevden tamamen kopmasına, yönergeleri kaçırmasına ya da öğrenme sürecinin bölünmesine neden oluyorsa, burada farklı bir değerlendirme yapmak gerekir. Özellikle dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda hareket, bazen odaklanmayı desteklerken bazen de süreci zorlaştırabilir. Bu noktada yapılan araştırmalar, yapılandırılmış hareketin (örneğin belirli bir sürede, belirli bir amaçla yapılan hareketin) dikkat üzerinde daha olumlu etkiler yarattığını vurguluyor. Yani rastgele koşturmak yerine, bilinçli hareket planları çok daha etkilidir.

Evde Çocuğunuz İçin Neler Yapabilirsiniz?
Çocuğunuzun öğrenme sürecine hareketi dahil etmek düşündüğünüzden daha kolay. Ders çalışmadan önce kısa bir yürüyüş, zıplama oyunu ya da esneme hareketleri dikkat için güçlü bir hazırlık olabilir. Masa başında çalışırken ayakta yazı yazmasına izin vermek, denge minderi kullanmak ya da küçük stres toplarıyla oynamasına olanak tanımak da bazı çocuklar için odaklanmayı artırır. Araştırmalar, özellikle çoklu duyusal öğrenme ortamlarının (hareket, görme, işitme birlikte) bilgiyi kalıcı hale getirdiğini gösteriyor. Yani çocuğunuz öğrenirken hareket ediyorsa, bu bilgiyi daha iyi hatırlamasına da katkı sağlayabilir.

Hareket, Dikkatin Doğal Bir Destekçisidir
Belki de en önemli nokta şu: Hareket, dikkatin karşıtı değildir. Aksine, birçok çocuk için dikkatli olabilmenin ön koşuludur. Çocuğunuzu sürekli, “kıpırdama”, “otur” uyarılarıyla yönlendirmek, onun doğal düzenleme mekanizmalarını baskılayabilir. Bilimsel veriler şunu söylüyor: Hareket eden her çocuk dikkatsiz değildir. Asıl mesele, çocuğunuzun nasıl ve ne zaman hareket ettiğini anlamaktır. Onu başkalarıyla kıyaslamak yerine, kendi ihtiyaçlarını gözlemlemek çok daha sağlıklı bir yol sunar.

Hareket eden bir çocuk her zaman daha dikkatli olacak diye bir kural yok. Ancak hareket ihtiyacı olan bir çocuğu hareketsizliğe zorlamak, dikkat becerilerini geliştirmediği gibi tam tersine zorlaştırabilir. Yapılan araştırmalar, hareketin doğru şekilde kullanıldığında dikkat, öğrenme ve hafıza üzerinde güçlü bir destekleyici olduğunu açıkça ortaya koyuyor. Çocuğunuzun hareketlerini bir problem olarak değil, bir mesaj olarak okumaya çalışın. Çünkü bazen dikkat, sandığımızdan çok daha hareketlidir.

Kaynakça
Akçin, N., & Bayhan, P. (2015). Okul öncesi dönemde dikkat ve yürütücü işlevlerin gelişimi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi
Bumin, G., Huri, M., Salar, S., & Kayihan, H. (2013). Duyusal bütünleme terapisi alan çocuklarda dikkat ve motor planlama becerilerinin incelenmesi. Türk Ergoterapi Dergisi,
Diamond, A. (2015). Effects of physical exercise on executive functions: Going beyond simply moving to moving with thought. Annals of Sports Medicine and Research

Ekleyen, Hipokid

'Paylaş'a tıklayarak kampanya ve bildirimlerden haberdar olmak için Aydınlatma Metni kapsamında elektronik ileti almak istediğinizi onaylıyorsunuz.

Hipokid’den Hoş Geldin hediyesi!