Hipokid : Çocuğunuzun ilgi alanı, yaş grubu, tercih ettiğiniz lokasyon gibi kriterlere göre tam size uygun aktiviteleri keşfedeceğiniz harika bir platform.

Kardeş kıskançlığı, birçok aile için tanıdık bir duygu. Yeni bir bebek dünyaya geldiğinde ya da ilgi dengesi değiştiğinde çocuğunuzun tepkileri sizi şaşırtabilir. Kimi zaman öfke, kimi zaman içine kapanma, kimi zaman da “bebek gibi davranma” şeklinde ortaya çıkar. Yapılan araştırmalar, kıskançlığın doğal bir duygu olduğunu ve doğru yaklaşımla sağlıklı bir bağa dönüşebileceğini söylüyor. Asıl mesele, bu duyguyu yok etmeye çalışmak değil; onu yönetilebilir hale getirmek. Bu yazımızda kardeş kıskançlığı ile baş etmenin yollarına gelin birlikte bakalım.

Kıskançlık Nereden Doğar?
Kardeş kıskançlığı çoğu zaman sevginin azalacağı korkusundan beslenir. Çocuğunuz için sizin ilginiz, onun dünyadaki en güvenli limanıdır. Bu limana başka bir gemi yanaştığında, yerinin sarsıldığını hissedebilir. Gelişim psikolojisi çalışmaları, özellikle okul öncesi dönemde çocukların paylaşma ve sıra bekleme becerilerinin henüz tam gelişmediğini gösterir. Bu yüzden “paylaşmayı bilmiyor” demek yerine, “yeni öğreniyor” demek daha gerçekçidir. Ebeveynin tutumu bu süreçte belirleyicidir; anlayışlı yaklaşım ile bu durum zamanla azaltır.

İlginizi Paylaşmayın Çoğaltın
Birçok ebeveyn, ilgiyi adil bölmeye çalışırken aslında mekanik bir denge kurar. Oysa çocuklar matematikle değil, hisle yaşar. Beş dakikalık, sadece ona ait bir zaman, saatler süren ortak vakitten daha değerli olabilir. Araştırmalar, birebir geçirilen kısa ama kaliteli zamanın, kardeş kıskançlığını azaltmada etkili olduğunu gösteriyor. Bu zaman diliminde telefonunuzu bırakmak, göz teması kurmak ve onun dünyasına girmek oldukça önemlidir.

Kıyaslamayın
Kardeşler arasında kıyas yapmak, çoğu zaman farkında olmadan ilişkiye zarar verir. “Kardeşin ne kadar uslu” ya da “sen büyüksün, anlayışlı ol” gibi sözler iyi niyetle söylense bile, çocuk için sevginin koşullu olduğu duygusunu doğurabilir. Kendini sürekli bir başkasıyla karşılaştırılan çocuk ya yetersiz olduğunu düşünmeye başlar ya da bu duyguyu kardeşine öfke olarak yöneltir. Oysa her çocuğun mizacı, ihtiyaçları ve dünyayı algılayış biçimi farklıdır. Araştırmalar, ebeveynin çocuklarını tek tek birer birey olarak görmesinin, kardeşler arasındaki bağı güçlendirdiğini gösteriyor. Çocuğunuzu kardeşiyle değil, dünkü haliyle kıyaslamak; onun gelişimini fark etmek ve kendi yolunda ilerlemesine izin vermek, hem özgüvenini besler hem de kardeş ilişkisini daha sağlıklı bir zemine taşır.

Çocuğunuzu Anladığını Gösterip, Olumsuz Davranışlara Sınır Koyun
Kıskançlık duygusunu yok saymak ya da bastırmak, çocuğunuzun kendini anlaşılmamış hissetmesine yol açabilir. Oysa “Bazen kızgın hissetmen normal” demek, bu duygunun konuşulabilir olduğunu gösterir. Burada önemli olan, duyguyu kabul ederken davranışa sınır koyabilmektir. Yani çocuğunuz kızabilir, üzgün olabilir; ama can yakmamalı, eşyaları kırmamalıdır. Bu denge, hem onun duygusal olarak güvende hissetmesini sağlar hem de sınırların net kalmasına yardımcı olur.
Rol Model Olun
Çocuğunuz, sizin kardeşiyle nasıl konuştuğunuzu ve sorunları nasıl çözdüğünüzü izler. Araştırmalar, ebeveynin duygusal düzenleme becerisinin çocukların çatışma çözme biçimini doğrudan etkilediğini gösteriyor. Siz zor bir anda nefes alıp beklediğinizde, ona da beklemeyi öğretmiş olursunuz. Kardeşler arası tartışmada hakem olmak yerine rehber olmak, uzun vadede daha kalıcı bir etki yaratır.

Ortak Anılar Yaratın
Kardeş kıskançlığıyla baş etmenin yollarından biri de ortak deneyimler yaratmaktır. Birlikte oyun kurmak, küçük görevler vermek ya da aile ritüelleri oluşturmak, “rakip” algısını “takım” algısına dönüştürür. Yapılan çalışmalar, birlikte olumlu deneyim yaşayan kardeşlerin çatışma düzeyinin daha düşük olduğunu gösteriyor. Bu deneyimler büyük planlar olmak zorunda değil; birlikte kek yapmak, masayı kurmak ya da bir hikâye uydurmak da yeterli olabilir. Sizce çocuğunuz kardeşiyle en çok hangi anda yakınlaşıyor?

Kardeş kıskançlığı kısa sürede bitmeyebilir. Bu süreçte attığınız küçük adımlar, zamanla büyük değişimler yaratır. Bugün biraz daha sakin bir tepki, yarın daha az öfke olarak dönebilir. Kardeş kıskançlığıyla baş etmek, çocuklarınızı anlamakla başlar. Her kriz, bağ kurmak için bir fırsat olabilir. Yanında kaldığınızı hissettiğinde, kıskançlık yerini güvene bırakır. Unutmayın, mükemmel olmak zorunda değilsiniz; ulaşılabilir ve tutarlı olmanız yeterli.

Kaynakça
Yavuzer, H. (2017). Çocuk Psikolojisi. Remzi Kitabevi.
Kuzgun, Y. (2018). Aile İçi İletişim. Nobel Yayıncılık.
Öztürk, M. (2020). Kardeş İlişkileri ve Duygusal Gelişim.