Dikkatini Toplayamayan Çocuğunuza Nasıl Yaklaşmalısınız?
- Çocuğunuz bir göreve başlarken kolayca dağılıyor, en ufak bir uyaranla dikkatini kaybediyor veya uzun süre aynı işe odaklanmakta zorlanıyor olabilir. Bu davranışlar özellikle okul çağı çocuklarında sıkça gözlemlenebilir. Bu yazıda, dikkati toparlamakta zorlanan çocuğunuza yaklaşırken kullanabileceğiniz önerilere gelin birlikte bakalım.
- Dikkat Sorunları Basit Bir Enerji Fazlalığı mı?
- Her çocuk enerjik olabilir. Hatta bazen hepimiz gibi çocuğunuz da dikkatini toplamakta zorlanabilir. Fakat DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) gibi nörogelişimsel durumlarda bu davranışlar günlük yaşamı, öğrenmeyi ve sosyal ilişkileri belirgin şekilde etkiler. Dünya genelinde yapılan araştırmalar, okul çağındaki çocukların yaklaşık %3–10’unun DEHB belirtileri gösterdiğini ortaya koyuyor.Siz de günlük yaşamda sürekli uyaran değişikliği, bitmeyen ödevler ve kısa dikkat süresi gibi belirtileri gözlemliyorsanız, bu davranışların altında yatan nedenleri nedenleri anlamaya çalışmak ve gerekirse bir uzmandan destek almak sürecin daha sağlıklı ilerlemesine yardımcı olabilir.
- Neden Dikkat Toplamak Zor Olabiliyor?
- Çocuğunuzun dikkat toplama sorunlarının mutlaka DEHB olduğu anlamına gelmediğini unutmamak önemli. Araştırmalara göre çocuklarda dikkat sorunları çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilir; öğrenme güçlükleri, kaygı, yorgunluk, uyku düzensizlikleri, vitamin eksiklikleri veya çevresel faktörler bunlardan sadece bazılarıdır. Örneğin kaygı bozukluğu olan bir çocuk yalnızca kaygılandığı durumlarda dikkatini toplayamayabilir, ancak DEHB durumunda dikkat sorunları kaygı verici durumdan uzakken bile görülebilir. Bu yüzden farkındalık, ilk adımınız olmalı.
- Dikkatini Toplayamayan Çocuğunuza Nasıl Yaklaşmalısınız?
- Küçük hedeflerle dikkati sürdürülebilir hâle getirin
- Çocuğunuzdan uzun süre kesintisiz odaklanmasını beklemek çoğu zaman gerçekçi değildir. Aslında yetişkinler için bile uzun bir göreve dikkat vermek zorlayıcıyken, gelişimi devam eden bir çocuk için bu beklenti daha da ağırlaşabilir. Bu nedenle yapılacak işleri küçük ve ulaşılabilir parçalara bölmek oldukça işlevseldir. Kısa süreli odaklanma aralıkları ve araya eklenen kısa molalar, çocuğunuzun zihinsel olarak yorulmadan ilerlemesine yardımcı olur. Örneğin, on dakika boyunca bir göreve odaklanıp ardından kısa bir mola vermek ya da birkaç sayfalık bir okuma sonrasında nefeslenmek, görevin tamamını gözünde büyütmeden ilerlemesini sağlar. Bu yaklaşım, beynin sürekli performans baskısı hissetmesini engeller ve dikkat sürecini daha sürdürülebilir hâle getirir.
- Olumlu davranışları fark etmeye odaklanın
- Bu süreçte dikkatinizi çocuğunuzun yapamadıklarından çok, yapabildiklerine yöneltmek büyük bir fark yaratır. Bir hata gördüğünüzde hemen uyarmak yerine, çabasını ve olumlu davranışlarını fark etmek ve dile getirmek çocuğun motivasyonunu güçlendirir. Bu yaklaşım, istenen davranışların tekrar edilme olasılığını artırır. Kendini yeterli hisseden bir çocuk, dikkatini toparlamak için daha fazla istek gösterir. Ayrıca olumlu geri bildirimler, çocuğunuzun benlik algısını destekler ve öğrenmeye karşı geliştirdiği tutumu güçlendirir. Zamanla bu güven duygusu, zorlandığı alanlarda bile denemeye devam etmesini kolaylaştırır.
- Günlük rutinlerle dikkati destekleyin
- Dikkatini toparlamakta zorlanan çocuklar için günlük yaşamın öngörülebilir olması da oldukça önemlidir. Gün içinde ne zaman ders çalışılacağı, ne zaman oyun oynanacağı veya ne zaman uykuya geçileceği belli olduğunda, çocuk zihinsel enerjisini “sırada ne var?” sorusuna harcamak zorunda kalmaz. Düzenli çalışma saatleri, benzer zamanlarda yapılan yemekler ve tutarlı bir uyku rutini, çocuğunuzun içsel dengesini destekler. Bu düzenlilik, hem dikkat süresini uzatır hem de geçişlerin daha az çatışmayla gerçekleşmesini sağlar. Çocuğunuzla birlikte günlük programlar oluşturup, rutin oluşturmasına destek olabilirsiniz.
-
Çevresel faktörleri optimize edin
- Elbette dikkat yalnızca çocuğun iç dünyasıyla ilgili değildir; bulunduğu ortam da en az onun kadar etkilidir. Gürültülü bir arka plan, açık bir televizyon ya da sürekli dikkat çeken oyuncaklar, odaklanmayı ciddi biçimde zorlaştırabilir. Çocuğunuz bir şeyi bitirmeye çalışırken çevresel uyaranları mümkün olduğunca azaltmak, başlamadan önce kısa bir hazırlık rutini oluşturmak ve çalışma alanını sadeleştirmek oldukça destekleyicidir. Bu küçük düzenlemeler, çocuğunuzun dikkatini toplamasını kolaylaştırırken, çalışmanın daha sakin ve verimli geçmesine katkı sağlar.
-
Profesyonel yardım alın
- Bazen dışarıdan bir bakış açısı en sağlıklı çözümleri sunar. Bir çocuk psikiyatristi veya psikolog, çocuğunuzun davranışlarını değerlendirebilir ve size uygun stratejiler geliştirilmesine yardımcı olabilir. DEHB tanısı, bilimsel ölçütler ve kapsamlı bir değerlendirme ile konulmalıdır. Unutmayın, bu süreçte aceleci davranmak yerine doğru bilgi ve destek almak en değerli adımdır.
-
Kendi Duygularınızı İhmal Etmeyin
- Ebeveynlik çoğu zaman düşündüğümüzden daha zorlayıcı bir yolculuk olabilir. Özellikle çocuğunuzun dikkat sorunlarıyla baş etmeye çalışırken kendinizi zaman zaman yorgun, endişeli ya da çaresiz hissetmeniz son derece doğaldır. Bu duyguları bastırmak ya da yok saymak yerine fark etmek ve kabul etmek, sürecin daha sağlıklı ilerlemesine yardımcı olur. Başka ebeveynlerle deneyimlerinizi paylaşmak, benzer zorlukları yaşayan kişilerle bir araya gelmek ya da destek gruplarından faydalanmak yalnız olmadığınızı hatırlatır. Unutmayın, ebeveynlik tek başına yüklenilmesi gereken bir sorumluluk değildir; birlikte öğrenmek ve paylaşmak hem sizi hem çocuğunuzu güçlendirir.
- Dikkatini toparlamakta zorlanan bir çocuğa yaklaşmak sabır, anlayış ve bilinçli strateji gerektirir. Her çocuk farklıdır; bu yüzden ilk adım gözlemlemek, sonra desteklemek ve gerekirse uzman yardımıyla ilerlemek olmalıdır. Unutmayın: Sizin sevginiz, tutarlılığınız ve doğru yaklaşımınız bu süreçte en güçlü destekçilerdir.
- Kaynakça
- Akçakın, M., & Savaşır, I. Çocuk ve ergenlerde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu. Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.
- Ercan, E. S. Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu: Tanı, değerlendirme ve tedavi yaklaşımları. İstanbul: Türkiye Psikiyatri Derneği Yayınları.
- Güvenir, T., & Karabekiroğlu, K. Çocuk ve ergen psikiyatrisi: Klinik uygulamalar. Ankara: Akademisyen Kitabevi.
- American Psychiatric Association. DSM-5-TR: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed., text rev.). Washington, DC: Author.
- Barkley, R. A. Attention-deficit hyperactivity disorder: A handbook for diagnosis and treatment (4th ed.). New York: Guilford Press.
- Yazar: Uzm. Çocuk Gelişimci Deniz Kaplan
- Çarşamba 07 Oca 2026
- 14
E-bültene üye olun, e-posta ile
her hafta yeni blog yazıları okuyun.
'Paylaş'a tıklayarak kampanya ve bildirimlerden haberdar olmak için Aydınlatma Metni kapsamında elektronik ileti almak istediğinizi onaylıyorsunuz.
